AI Ajanları Nasıl Korunur: OWASP Agentic Top 10, MCP, Temel Kontroller
November 19, 2026 'de güncellendi7 dakika oku
Büyük bir dil modeli (LLM) üzerine kurulan bir AI ajanı, soruları yanıtlamaktan fazlasını yapar. Plan yapar, araçları çağırır, veri okur ve yazar, bazen de başka ajanlarla konuşur. Bu da modelin her zayıflığının bedelini artırır: Bir sohbet botunda yalnızca kötü bir yanıta yol açacak bir prompt injection, bir ajana e-posta göndertebilir, kayıtları değiştirtebilir veya kod çalıştırtabilir. Bu rehber, Ajan Tabanlı Uygulamalar için OWASP Top 10'u ve Model Context Protocol (MCP) güvenliği dahil pratik kontrolleri ele alıyor.
Ajanların Neden Kendi Güvenlik Modeline İhtiyacı Var
NIST AI 100-2e2025, ajanı “bir modele yinelemeli olarak prompt gönderen”, örneğin bir fonksiyon çağırmak için modelin çıktılarını işleyen ve sonuçları bir sonraki prompt'a geri besleyen yazılım olarak tanımlar. LLM Uygulamaları için OWASP Top 10 2026 sınırı tam burada çizer: Modeli bir bileşen olarak ele alır; model araçlar, bellek ve sonraki sistemlerdeki sonuçlarla eyleme geçtiğinde ise OWASP, ajan tabanlı uygulamalar listesine yönlendirir.
Bu liste, ilk iş benimsenmeye değer bir ilke ekler: least agency (en az özerklik). OWASP, kuruluşlara “gereksiz özerklikten kaçınmalarını” önerir, çünkü gerekmediği yerde ajan davranışı kullanmak “değer katmadan saldırı yüzeyini genişletir”.
Ajan Tabanlı Uygulamalar için OWASP Top 10
OWASP GenAI Security Project, 9 Aralık 2025'te Ajan Tabanlı Uygulamalar için OWASP Top 10 listesini yayımladı. Listenin on maddesi:
- ASI01: Agent Goal Hijack (Ajan Hedefinin Ele Geçirilmesi). Enjekte edilen içerik ajanın hedeflerini veya planlarını saptırır.
- ASI02: Tool Misuse and Exploitation (Araçların Kötüye Kullanımı ve İstismarı). Ajan meşru araçları güvensiz şekillerde kullanır.
- ASI03: Identity and Privilege Abuse (Kimlik ve Yetki İstismarı). Devredilen veya devralınan kimlik bilgileri kötüye kullanılır.
- ASI04: Agentic Supply Chain Vulnerabilities (Ajan Tedarik Zinciri Zafiyetleri). Araçlar, MCP sunucuları, prompt'lar veya ajanlar kötü amaçlıdır ya da kurcalanmıştır.
- ASI05: Unexpected Code Execution (RCE) (Beklenmedik Kod Yürütme). Üretilen veya enjekte edilen kod sistemlerinizde çalışır.
- ASI06: Memory & Context Poisoning (Bellek ve Bağlam Zehirlenmesi). Saklanan bellek veya getirilen bağlam bozulur.
- ASI07: Insecure Inter-Agent Communication (Ajanlar Arası Güvensiz İletişim). Ajanlar arasındaki mesajlar sahtelenir veya değiştirilir.
- ASI08: Cascading Failures (Zincirleme Arızalar). Tek bir hata ajanlara ve iş akışlarına yayılır.
- ASI09: Human-Agent Trust Exploitation (İnsan-Ajan Güveninin İstismarı). İnsanlar kendinden emin görünen bir ajana gereğinden fazla güvenir.
- ASI10: Rogue Agents (Kontrolden Çıkmış Ajanlar). Bir ajan amaçlanan işlevinden veya kapsamından sapar.
Ajanlara En Az Yetki ve Kapsamı Sınırlı Kimlik Bilgileri Verin
OWASP'nin LLM01:2026 maddesi, kayıtlara geçmiş yüksek etkili prompt injection olaylarının çoğunun, ele geçirilen model araçlar üzerinden kullanıcının yetki düzeyinde hareket edebildiği için ciddileştiğini belirtir. ASI03, ajan başına ayrı kimlikler ve “görev başına kısa ömürlü, dar kapsamlı token'lar” önerir; ASI02 ise kapsamlar (scopes), hız sınırları ve çıkış (egress) izin listeleri içeren araç başına profiller önerir. Araçları paylaşılan, yüksek yetkili bir hesap üzerinden değil, kullanıcının kendi bağlamında ve en dar OAuth kapsamıyla çalıştırın.
Invariant Labs, kapsamın neden önemli olduğunu gösterdi: Kötü amaçlı bir GitHub issue'su, GitHub'ın MCP sunucusuna bağlı bir ajanı ele geçirip kullanıcının özel depolarındaki verileri açığa çıkarabiliyordu. Araştırmacılar bunu “GitHub MCP sunucusunun kodundaki bir kusur değil”, mimari bir sorun olarak nitelendirdi ve her oturumun tek bir depoyla sınırlandırılmasını önerdi.
Meta'nın Agents Rule of Two ilkesi hızlı bir tasarım kontrolüdür: Bir oturumda bir ajan, güvenilmeyen girdileri işleme, hassas sistemlere veya özel verilere erişme ve durum değiştirme ya da dışarıyla iletişim kurma özelliklerinden en fazla ikisini bir araya getirmelidir. Meta'ya göre üçüne birden ihtiyaç duyan bir ajanın “özerk olarak çalışmasına izin verilmemelidir”.
İzin Listeleri ve Modelin Dışında Bir Politika Kontrolü Kullanın
Ajanın neler yapabileceğine prompt'ta değil, kodda karar verin. Her görev için araçları, ajanın erişebileceği ağ hedeflerini ve sormadan çalıştırabileceği komutları izin listesine alın; geri kalan her şeyi reddedin. ASI02, planlayıcının (planner) çıktısını güvenilmeyen girdi olarak ele alan bir politika uygulama noktası (policy enforcement point) tarif eder: Bir araç çalışmadan önce bu nokta niyeti ve argümanları kontrol eder, şemaları ve hız sınırlarını uygular ve kısa ömürlü kimlik bilgileri verir.
Ajanın Çalıştırdığı Her Kodu Sandbox İçinde Çalıştırın
Bir ajan kod yazıyor veya çalıştırıyorsa, bu kodun bir kısmının kötü niyetli olacağını hesaba katın (ASI05). OWASP'nin tavsiyesi: Asla root olarak çalıştırmayın, kodu ağ erişimi dahil katı sınırlarla sandbox'lanmış container'larda çalıştırın ve kod üretimini yürütmeden doğrulama kapılarıyla ayırın. Anthropic'in kodlama ajanını sandbox'a alması üzerine yazdığı yazı, etkili bir sandbox'ın hem dosya sistemi hem de ağ yalıtımı gerektirdiğini ekler; çünkü ağ yalıtımı olmadan ele geçirilmiş bir ajan “SSH anahtarları gibi hassas dosyaları dışarı sızdırabilir”.
Geri Alınamayan Eylemlerden Önce Bir İnsana Sorun
Geri alınması zor veya sistemin dışından görülebilen her şeyden önce onay isteyin: veri silmek, para transfer etmek, yayımlamak veya mesaj göndermek. ASI02, onaydan önce eylemin bir deneme çalıştırmasının (dry-run) veya farkının (diff) gösterilmesini önerir. Onay isteklerini anlamını yitirmeyecek kadar seyrek tutun: OWASP onay yorgunluğunun muhakemeyi zayıflattığı konusunda uyarır, ASI09 ise inceleyenleri zararlı eylemleri onaylamaya ikna eden ajanları anlatır.
MCP Sunucularını ve Araç Açıklamalarını Güvenilmez Kabul Edin
MCP, bir ajana araç bağlamayı kolaylaştırır; bu da araçları bir tedarik zinciri riskine dönüştürür. MCP spesifikasyonu, istemcilerin “güvenilir sunuculardan gelmedikleri sürece araç ek açıklamalarını (tool annotations) güvenilmez kabul etmek ZORUNDA” olduğunu ve “araç çağrılarını reddedebilecek bir insanın her zaman döngüde olması GEREKTİĞİNİ” belirtir.
Invariant Labs, tool poisoning'i (araç zehirleme) araç açıklamalarına yerleştirilen ve “kullanıcılar için görünmez ama AI modelleri için görünür” olan talimatlar olarak tanımlar ve bir sunucunun, siz bir açıklamayı onayladıktan sonra onu değiştirebileceği konusunda uyarır. OWASP'nin ASI04 maddesi, npm'de meşru bir e-posta entegrasyonunu taklit eden ve e-postaların kopyalarını gizlice saldırgana gönderen kötü amaçlı bir MCP sunucusunu örnek gösterir.
Pratik adımlar:
- MCP sunucularını güvendiğiniz kaynaklardan kurun, sürümleri sabitleyin ve hash'leri doğrulayın.
- Araç açıklamalarını gizli talimatlara karşı inceleyin ve açıklamalar değiştiğinde yeniden inceleyin.
- Yerel sunucularda, MCP güvenlik en iyi uygulamalarının önerdiği gibi tam komutu çalışmadan önce gösterin ve sunucuyu bir sandbox içinde en az yetkiyle başlatın.
- Token'ları asla olduğu gibi aktarmayın (token passthrough): MCP sunucuları “açıkça MCP sunucusu için verilmemiş hiçbir token'ı KABUL ETMEMELİDİR”.
- Dar OAuth kapsamlarıyla başlayın ve daha fazlasını yalnızca bir işlem gerektirdiğinde ekleyin.
Kendi hızınızda ilerlediğiniz AI Güvenliği: LLM Uygulamalarını ve AI Ajanlarını Korumak kursunun 4. modülü, AI ajanlarının, araçların ve MCP sunucularının güvenceye alınmasını ele alır.
Ajan Belleğini Temiz Tutun
Bellek, bir saldırının oturumlar boyunca kalıcı olmasını sağlar (ASI06). Belleğe yazılanları doğrulayın, belleği kullanıcı ve görev bazında ayrı tutun, doğrulanmamış kayıtların süresinin dolmasını sağlayın ve ajanın kendi çıktılarının otomatik olarak güvenilir belleğe geri akmasına izin vermeyin. OWASP'nin LLM01:2026 maddesi şunu ekler: Belleğe yazma işlemlerini ayrıcalıklı işlemler olarak ele alın ve her birinin arkasındaki prompt'u loglayın.
Ajan Eylemlerini Loglayın ve Ajanı Durdurmanın Bir Yolunu Hazır Tutun
Araç çağrılarının, onayların ve ajanlar arası mesajların, kurcalandığında bunu belli eden (tamper-evident) loglarını tutun; böylece inceleme yapabilir ve değişiklikleri geri alabilirsiniz (ASI08, ASI10). Bir ajanı hızla durdurabildiğinizden emin olun: OWASP, kontrolden çıkmış ajanlar için acil kapatma anahtarlarını (kill switch) ve kimlik bilgilerinin iptalini, kontrolsüz çalışmalar için de adım, süre ve maliyet sınırları olan devre kesicileri (circuit breakers) sıralar. Durdurma yolunu ihtiyaç duymadan önce test edin ve ajanlara düzenli olarak red teaming uygulayın; bunu yalnızca size ait olan veya test etmek için yazılı izniniz bulunan sistemlerde yapın ve model sağlayıcınızın koşullarının güvenlik testlerine izin verdiğini kontrol edin.
AB Kuralları Ne Diyor (Hukuki Tavsiye Değil, Arka Plan Bilgisi)
- AB Yapay Zekâ Yasası'na göre her AI sistemi yüksek riskli değildir: Genel olarak yalnızca Ek III'te listelenen bir amaçla kullanılanlar (istisnalarla) veya Ek I'de listelenen AB mevzuatı kapsamındaki bir ürünün güvenlik bileşeni olanlar (ya da kendisi böyle bir ürün olanlar), söz konusu ürünün üçüncü taraf uygunluk değerlendirmesinden geçmesi gerektiğinde yüksek risklidir.
- Yüksek riskli AI sistemleri için 15. madde “uygun düzeyde doğruluk, sağlamlık ve siber güvenlik” şartı koyar. Madde 15(5), yetkisiz üçüncü tarafların bir sistemin kullanımını, çıktılarını veya performansını değiştirme girişimlerine karşı dayanıklılığı ekler ve uygun olduğu durumlarda veri zehirlenmesine, model zehirlenmesine, düşmanca örneklere (model atlatma) ve gizlilik saldırılarına veya model kusurlarına karşı önlemleri sıralar.
- “Digital Omnibus on AI” olarak bilinen (AB) 2026/1744 sayılı Tüzük (27 Temmuz 2026'dan beri yürürlükte) sonrasında yüksek risk yükümlülükleri, Ek III sistemleri için 2 Aralık 2027'den, Ek I kapsamındaki ürünlerde yer alan sistemler için ise 2 Ağustos 2028'den itibaren uygulanır.
- Bazı kurallar şimdiden geçerli: 50. madde uyarınca, 2 Ağustos 2026'dan itibaren insanlarla doğrudan etkileşime giren AI sistemlerinin sağlayıcıları, bu kişilere bir AI ile muhatap oldukları açıkça belli değilse bunun bildirilmesini sağlamak zorundadır.
- Siber Dayanıklılık Yasası, yazılımlar dahil, AB pazarında piyasaya sunulan dijital unsurlar içeren ürünlere uygulanır; bu nedenle ajanınızın böyle bir ürün olarak mı dağıtıldığını yoksa bir hizmet olarak mı çalıştığını kontrol edin. Yasa 10 Aralık 2024'te yürürlüğe girdi. Üreticilerin aktif olarak istismar edilen güvenlik açıklarını ve ciddi olayları bildirme yükümlülükleri 11 Eylül 2026'dan, temel yükümlülükler ise 11 Aralık 2027'den itibaren uygulanır.
Bunlardan herhangi birinin ajanınız için geçerli olup olmadığı, bir hukuk danışmanına sorulması gereken bir sorudur.
Sonraki Adımlar
Ajan geliştirmeye yeni başlıyorsanız bir AI ajanı nasıl geliştirilir (İngilizce) rehberimiz ve kendi hızınızda ilerleyebileceğiniz Ajan Tabanlı AI: Ajan Geliştirmeye Giriş kursu temelleri anlatır.
Bu becerileri yapılandırılmış bir şekilde kazanmanın bir yolu AI Güvenliği: LLM Uygulamalarını ve AI Ajanlarını Korumak kursudur: kendi hızınızda, orta seviye ve 40 saat. Kurs, AI tedarik zinciri güvenliğini ve AB kurallarını kapsar; bitirme projesinde ise bir AI ajanına saldırmanız, onu düzeltmeniz ve yeniden test etmeniz istenir.

Code Labs Academy ile Teknik Becerileri Çevrimiçi Öğrenin
Destekleyici topluluğumuza katılın, potansiyelinizin kilidini açın ve ödüllendirici bir kariyer yoluna çıkın.
Şimdi uygulayın