Vinna gagnavísindi og gervigreind saman? Svona hangir þetta á spýtunni

Þú heyrir sífellt að gervigreind sé að gleypa allt — líka gagnavísindi. En raunin er önnur: gagnavísindi og gervigreind vinna saman alla daga, og sá sem kann bæði er eftirsóttari en nokkru sinni. Spurningin er ekki hvort þau keppa, heldur hvernig þau tengjast.

Þetta ruglar mörg sem eru að velta fyrir sér námi eða starfaskiptum á Íslandi. Ég ætla að fara yfir þetta skref fyrir skref, með dæmi sem hver sem er getur séð fyrir sér, og útskýra hvað þetta þýðir ef þú ert að hugsa um feril í faginu.

Hvernig tengjast gagnavísindi og gervigreind?

Einfaldasta leiðin til að hugsa um þetta: gagnavísindi snúast um að skilja gögn, en gervigreind snýst um að láta vél taka ákvarðanir út frá þeim.

Gagnafræðingur safnar gögnum, hreinsar þau, finnur mynstur og segir söguna sem gögnin fela. Gervigreind — og þá sérstaklega vélnám, sem er stærsti hluti hennar — byggir á nákvæmlega þessum gögnum til að þjálfa líkön sem spá fyrir um framtíðina eða flokka nýjar upplýsingar sjálfkrafa.

Með öðrum orðum: án hreinna og vel skipulagðra gagna er engin nothæf gervigreind. Vélnámslíkan sem er þjálfað á rusli skilar rusli til baka. Gagnavinnan er grunnurinn sem öll gervigreind stendur á.

Eitt dæmi sem útskýrir allt

Segjum að lítil netverslun í Reykjavík vilji vita hvaða viðskiptavinir eru líklegir til að hætta að versla. Gagnafræðingurinn byrjar á því að ná í kaupasögu, hreinsa burt tvítekningar og setja gögnin upp í skiljanlega töflu. Hann sér strax að fólk sem hefur ekki keypt í 60 daga hættir oftast alveg.

Þarna koma gagnavísindin. Síðan tekur sama manneskja gögnin og þjálfar vélnámslíkan sem spáir fyrir um hvaða viðskiptavinir eru í hættu — áður en þeir hverfa. Þarna kemur gervigreindin. Verslunin sendir svo þessum hópi tilboð á réttum tíma. Sama verkefnið, tvö fög, ein heild.

Er gervigreind að leysa gagnafræðinga af hólmi?

Stutta svarið er nei, en starfið breytist. Gervigreind sjálfvirknivæðir þreytandi hluta vinnunnar — hún getur skrifað drög að kóða, stungið upp á línuritum og flýtt fyrir fyrstu greiningu. Það sparar tíma.

En einhver þarf að spyrja réttu spurninganna, dæma hvort niðurstaðan sé marktæk og þýða tölur yfir í ákvarðanir sem fyrirtæki geta tekið. Vél veit ekki hvort spurningin sem hún svarar skipti máli fyrir reksturinn. Það gerir manneskjan.

Gagnafræðingar sem kunna að nýta gervigreindarverkfæri verða afkastameiri, á meðan þeir sem sniðganga þau dragast aftur úr. Verkfærin breytast — þörfin fyrir fólk sem skilur gögn hverfur ekki.

Gagnavísindi eða gervigreind: hvað á að læra fyrst?

Margir halda að þeir þurfi að velja annað hvort. Í raun er betra að byrja á gagnavísindum og byggja gervigreind ofan á þann grunn, því vélnám hvílir alfarið á gagnavinnu og tölfræði.

Hér er einfaldur samanburður sem gæti hjálpað þér að staðsetja þig:

Þáttur	Gagnavísindi	Gervigreind / vélnám
Megináhersla	Skilja og túlka gögn	Láta vél spá og ákveða sjálfkrafa
Dæmigert verkefni	Mælaborð, skýrslur, greining	Spálíkön, mælikerfi, textagreining
Lykilfærni	SQL, tölfræði, Python, sjónræn framsetning	Vélnám, djúpnám, líkanaþjálfun
Góður byrjunarpunktur	Já, hér byrja flestir	Byggist á gagnagrunninum
Algeng verkfæri	Python, pandas, SQL	scikit-learn, TensorFlow, PyTorch

Taktu eftir hvað skarast mikið. Python og tölfræði eru undirstaðan í báðum dálkum, og þess vegna læra flestir þetta saman frekar en í sitthvoru lagi. Ef þú vilt sjá hvernig þessi leið er byggð upp í samfelldu námi, þá fer námsbraut Code Labs Academy í gagnavísindum og gervigreind frá grunnatriðum yfir í vélnám í einni heild.

Hvernig gervigreind er notuð í daglegu gagnastarfi

Auðvelt er að ímynda sér að gervigreind í gagnavísindum snúist um eitthvað framúrstefnulegt. Oftast er það hversdagslegra en það hljómar.

Gagnafræðingur hjá íslensku tryggingafélagi gæti notað vélnám til að meta áhættu á nýjum samningum. Greiningardeild hjá sprotafyrirtæki á Akureyri gæti sett upp líkan sem flokkar þjónustubeiðnir sjálfkrafa. Og margir nota núna spjallgervigreind til að skrifa fyrstu útgáfu af kóða eða útskýra flókna gagnagrunnsfyrirspurn á mannamáli.

Sameiginlegi þráðurinn: gervigreindin gerir verkið hraðara, en gagnafræðingurinn ber ábyrgð á því að niðurstaðan standist skoðun. Þetta er ástæðan fyrir því að fögin tvö eru kennd saman í nútíma námi — þau eru hliðar á sömu vinnu.

Er gagnavísindanám góður undirbúningur fyrir gervigreind?

Já, og það er líklega besti undirbúningurinn sem völ er á. Þú lærir forritun, tölfræði og hvernig á að meðhöndla raunveruleg gögn — allt sem þarf til að skilja hvers vegna vélnámslíkan hagar sér eins og það gerir, í stað þess að meðhöndla það sem svartan kassa.

Fólk sem hoppar beint í gervigreind án gagnagrunns lendir oft á vegg þegar líkanið skilar undarlegum niðurstöðum og það skilur ekki af hverju. Sá sem kann gögnin sér strax hvort vandamálið liggur í gögnunum sjálfum, í vali á líkani eða í einhverju þriðja.

Ef þú ert að skoða hvaða leið hentar þér miðað við tíma og aðstæður, þá getur verið gagnlegt að bera saman allar tækninámsbrautir Code Labs Academy eða skoða sveigjanlega sjálfsnámsleið í gagnavísindum og gervigreind ef þú vilt læra samhliða vinnu.

Hvað þetta þýðir fyrir þig

Gagnavísindi og gervigreind eru ekki tvær keppandi leiðir — þau eru tvö þrep í sömu kunnáttunni, og þess sem kann bæði bíður breiður starfsvettvangur á íslenskum vinnumarkaði. Ef þú vilt byrja á réttum grunni skaltu kynna þér uppbyggingu og verð á gagnavísinda- og gervigreindarnámi og taka fyrsta skrefið í átt að nýjum tækniferli.