Hvað gerir UX/UI hönnuður og hvernig lærir maður fagið?
Uppfært September 18, 20265 mínútna lestur
Þú opnar app frá íslenskum banka, borgar reikning á þremur snertingum og lokar því án þess að hugsa. Það er nákvæmlega markmiðið — og það er vinna UX/UI hönnuðar sem gerði það svona einfalt. Þegar app er pirrandi tekur maður eftir því. Þegar það virkar vel tekur maður ekki eftir neinu, og það er merki um góða hönnun.
En hvað gerir UX/UI hönnuður í raun og veru, dag frá degi? Fólk ruglar oft saman við grafíska hönnun eða heldur að þetta snúist bara um fallega liti. Það er miklu meira en það.
UX og UI: tvö orð, tvö ólík hlutverk
UX stendur fyrir user experience — notendaupplifun. UI stendur fyrir user interface — notendaviðmót. Þau vinna saman en gera ekki það sama.
UX-vinnan snýst um hvernig eitthvað virkar. Hvaða skref þarf notandinn að taka til að klára verkefni? Hvar strandar fólk? Hvað vantar? UX-hönnuður talar við notendur, teiknar upp flæði og prófar hugmyndir áður en nokkur lína af kóða er skrifuð.
UI-vinnan snýst um hvernig eitthvað lítur út og hvernig maður hefur samskipti við það. Litir, letur, hnappar, bil á milli hluta, hvernig skjárinn breytist þegar þú ýtir á takka. Góður UI gerir flókið einfalt í augum.
Einfalt dæmi: ímyndaðu þér strætó-app. UX-hönnuðurinn ákveður að forsíðan sýni næstu brottför frá stoppistöðinni þinni strax, án þess að þú þurfir að leita. UI-hönnuðurinn ákveður svo hvernig sá tími birtist — stór, skýr tala með lit sem sést vel í sól. Sami skjár, tvær ólíkar spurningar.
Dæmigerður dagur hjá UX/UI hönnuði
Það er engin ein rétt uppskrift, en flestir hönnuðir eyða tímanum í blöndu af eftirfarandi.
Þú talar við fólk. Notendaviðtöl og einfaldar prófanir eru grunnurinn. Þú horfir á einhvern nota vöruna og tekur eftir hvar hann verður ringlaður.
Þú teiknar. Fyrst grófar skissur (wireframes), svo nákvæmari útlit (mockups) og loks smellanleg prótótýpa sem líður eins og alvöru app. Mikið af þessu gerist í Figma, sem er langvinsælasta verkfærið hjá íslenskum hönnunarteymum í dag.
Þú vinnur með öðrum. UX/UI hönnuður situr sjaldan einn. Þú talar við forritara um hvað er tæknilega mögulegt, við vörustjóra um hvað skiptir viðskiptavininn máli, og stundum við markaðsdeild. Það er gagnlegt að skilja gróflega hvernig námskeið í vefforritun eru uppbyggð, því þú munt afhenda vinnuna þína til fólks sem byggir hana.
Þú lagfærir. Hönnun er sjaldan rétt í fyrstu tilraun. Þú prófar, færð athugasemdir, breytir og prófar aftur.
UX vs. UI: samanburður í töflu
Til að festa muninn í sessi:
| Þáttur | UX-hönnun | UI-hönnun |
|---|---|---|
| Meginspurning | Virkar þetta vel fyrir notandann? | Lítur þetta rétt út og er skýrt? |
| Dæmigerð verkefni | Notendaviðtöl, flæðiskort, wireframes | Litapalletta, letur, hnappar, íkonar |
| Verkfæri | Figma, Miro, kannanir | Figma, Adobe-forrit |
| Útkoma | Logísk uppbygging vörunnar | Sjónrænt viðmót sem fólk snertir |
| Áhersla | Vandamál og lausnir | Nákvæmni og samræmi |
Í raun eru þessi tvö oft á sömu herðunum, sérstaklega í smærri fyrirtækjum á Íslandi þar sem teymi eru lítil og hver og einn þarf að kunna hvort tveggja.
Þarf maður að kunna forritun?
Nei. Þú þarft ekki að vera forritari til að verða UX/UI hönnuður. Það hjálpar að skilja gróflega hvernig vefur og öpp eru byggð, því þá teiknar þú hluti sem er raunhæft að framkvæma. En þú munt ekki skrifa kóða í starfinu sjálfu.
Það sem skiptir meira máli er forvitni um fólk. Af hverju hætti notandinn í miðju kaupferli? Af hverju finnur enginn þennan takka? Góður hönnuður spyr þessara spurninga aftur og aftur.
Færni sem raunverulega skiptir máli
Nokkur atriði aðgreina þá sem fá vinnu frá þeim sem festast.
Færni í Figma er nánast krafa. Þetta er verkfærið sem flest íslensk teymi nota, hvort sem það er sprotafyrirtæki í Reykjavík eða stærri stofnun.
Skilningur á notendarannsóknum. Þú þarft að geta safnað upplýsingum án þess að leiða fólk að svörum sem þér líkar.
Grunnur í sjónrænni hönnun — hvernig bil, andstæður og stigveldi láta skjá virðast rólegan frekar en ruglingslegan.
Og kannski það mikilvægasta: að taka við gagnrýni án þess að taka henni persónulega. Hönnun batnar með endurgjöf, og bestu hönnuðirnir sækjast eftir henni.
Hvernig lærir maður þetta á Íslandi?
Það eru nokkrar leiðir. Sumir læra sjálfir með YouTube og ókeypis efni, aðrir fara í háskólanám í hönnun, og margir velja bootcamp sem fer beint í hagnýta færni á fáum mánuðum.
Kosturinn við skipulagt nám er verkefnamappa. Enginn ræður UX/UI hönnuð út frá vottorði — þeir ráða út frá því sem þú hefur hannað. Í UX/UI hönnunarnámi hjá Code Labs Academy vinnur þú að raunverulegum verkefnum sem þú getur sýnt í atvinnuviðtali, með leiðsögn frá fólki sem hefur unnið í faginu.
Ef þú vilt læra á eigin hraða samhliða vinnu er líka til UX/UI hönnun í sjálfstýrðu námi, þar sem þú ræður tempóinu sjálf eða sjálfur.
Sama hvaða leið þú velur, byrjaðu smátt. Taktu app sem þú notar daglega, finndu eitt sem pirrar þig, og teiknaðu betri útgáfu í Figma. Eitt slíkt verkefni kennir þér meira en tíu klukkustundir af myndböndum.
Er þetta rétt starf fyrir þig?
UX/UI hönnun hentar fólki sem hefur gaman af að leysa vandamál og pælir í smáatriðum sem aðrir taka ekki eftir. Þú þarft að þola óvissu — fyrsta útgáfan verður sjaldan sú rétta — og hafa þolinmæði til að laga sömu skjái oft.
Ef þú ert enn óviss um hvaða tæknileið hentar þér er gott að skoða úrval námskeiða hjá Code Labs Academy og bera saman áður en þú ákveður þig.
UX/UI hönnun snýst um að gera líf fólks aðeins auðveldara í hvert sinn sem það opnar app eða vef, og eftirspurn eftir þessari færni á Íslandi er stöðug. Ef þú vilt sjá hvort fagið eigi við þig skaltu skoða UX/UI hönnunarnámið og hvað það kostar og taka fyrsta skrefið.
