Fara beint í aðalefni
Aftur á bloggið

Er gagnavísindamaður tengdur gervigreind? Svona hangir þetta saman

Uppfært November 18, 20265 mínútna lestur


Stutta svarið er já: gagnavísindamaður og gervigreind eru tvær hliðar á sömu mynt. Gervigreindarlíkön læra ekki af engu — þau læra af gögnum, og það er gagnavísindamaðurinn sem hreinsar, skilur og undirbýr þau gögn áður en nokkurt líkan sér þau.

Ef þú ert að velta fyrir þér hvort þessi tvö svið séu aðskilin fög eða eitt samfellt starfssvið, þá er svarið hér. Við förum í hvernig þau tengjast, hvað 30% reglan þýðir í raun, og hvort það borgi sig að læra hvort tveggja á sama tíma.

Hvernig gagnavísindi og gervigreind tengjast

Hugsaðu þér fyrirtæki á Íslandi sem selur vörur á netinu. Það situr á árum af kaupgögnum: hver keypti hvað, hvenær, hvaðan og hversu oft. Gagnavísindamaðurinn byrjar á því að koma reglu á þennan hrærigraut — lagar villur, fyllir í götin, finnur mynstur. Fyrst þegar gögnin eru orðin hrein og skiljanleg er hægt að þjálfa gervigreindarlíkan sem spáir fyrir um hvaða viðskiptavinur er líklegur til að hætta að versla.

Þarna sést samhengið skýrt. Gervigreindin er verkfærið sem lærir og spáir. Gagnavísindin eru vinnan í kringum það: að safna gögnum, skilja hvað þau segja, og meta hvort líkanið sé í raun að gera gagn eða bara að giska.

Í daglegu tali renna hugtökin oft saman. Vélnám (machine learning) er undirgrein gervigreindar, og það er orðið svo stór hluti af starfi gagnafræðingsins að mörkin eru óskýr. Sá sem byggir spálíkan í Python með scikit-learn eða TensorFlow er að vinna bæði gagnavísindi og gervigreind í sömu andrá.

Er gagnavísindi enn mikilvæg þegar gervigreind er komin?

Þetta er spurning sem margir spyrja núna þegar verkfæri eins og ChatGPT geta skrifað kóða á augabragði. Óttinn er skiljanlegur, en hann byggir á misskilningi.

Gervigreind getur búið til lausn. Hún getur ekki ákveðið hvaða vandamál er þess virði að leysa, hvort gögnin á bak við svarið séu áreiðanleg, eða hvort niðurstaðan standist í raunveruleikanum. Líkan getur gefið þér fallega spá sem er gjörsamlega röng ef gögnin voru skekkt — og það er gagnavísindamaðurinn sem fangar það.

Sá sem kann að spyrja réttu spurninganna, lesa í gögnin og efast um niðurstöður verður verðmætari eftir því sem verkfærin verða öflugri, ekki síður. Gervigreindin er bara eins klár og manneskjan sem notar hana.

Hvað er 30% reglan í gervigreind?

Þetta hugtak er notað á nokkra vegu, svo það er rétt að skýra það. Algengasta merkingin er sú að gervigreind eigi að vinna um 70% af grunnvinnunni fyrir þig — fyrstu drög, uppkast, einfaldar greiningar — en síðustu 30% þurfi mannlega dómgreind, yfirferð og leiðréttingu.

Í samhengi gagnavísinda þýðir þetta að þú mátt alveg láta gervigreind flýta fyrir þér. Hún getur skrifað grunnkóða, stungið upp á nálgun eða búið til fyrstu útgáfu af greiningu. En þessi síðustu 30% — að sannreyna að niðurstaðan sé rétt, að gögnin séu heiðarleg og að túlkunin standist — eru það sem gerir þig að fagmanni frekar en einhverjum sem afritar úttak í blindni.

Reglan er ekki stærðfræðilega nákvæm. Hún er áminning um að sjálfvirknin leysir þig ekki undan ábyrgð á lokaniðurstöðunni.

Er hægt að læra gagnavísindi og gervigreind saman?

Já, og í reynd er það langoftast kennt saman. Að reyna að aðskilja þau væri svolítið eins og að læra að baka en sleppa ofninum. Grunnurinn er sá sami: Python, tölfræði, meðhöndlun gagna og skilningur á því hvernig líkön læra.

Hér er hvernig tvær leiðir líta út fyrir byrjanda á Íslandi:

ÞátturGagnavísindiGervigreind / vélnám
AðaláherslaSkilja og greina gögnByggja líkön sem spá og læra
Dæmigert verkefniFinna mynstur í sölutölumÞjálfa líkan sem spáir fyrir um sölu
LykilverkfæriPython, SQL, pandasscikit-learn, TensorFlow, PyTorch
Nauðsynlegur grunnurTölfræði, gagnameðhöndlunTölfræði + reiknirit vélnáms
SkörunMikil — sama undirstaðaMikil — byggir á gagnavísindum

Eins og taflan sýnir er skörunin það mikil að fáir læra annað án hins. Góð námsleið byrjar á gagnagrunninum og bætir vélnámi ofan á þegar þú ert kominn með fast land undir fætur.

Ef þú vilt sjá hvernig þetta er sett upp í skipulögðu námi er gott að skoða námskeiðið í gagnavísindum og gervigreind hjá Code Labs Academy, þar sem báðir þættir eru fléttaðir saman frá fyrsta degi. Þeir sem þurfa sveigjanleika með vinnu geta frekar litið á sjálfstýrða útgáfu námsins í gagnavísindum og gervigreind.

Hvað gerir gagnavísindamaður sem vinnur með gervigreind í raun?

Dæmigerður dagur snýst sjaldnast um glæsileg líkön. Mest fer í að safna gögnum úr ólíkum kerfum, laga vitleysuna í þeim og skilja hvað talan 0 raunverulega þýðir í þessum tiltekna dálki. Oft er sagt að þessi undirbúningsvinna taki stærsta hluta tímans, og það er ekki fjarri lagi.

Þegar gögnin eru tilbúin kemur spennandi parturinn: að velja aðferð, þjálfa líkan, prófa það og meta hvort það standist. Svo kemur samskiptaparturinn — að útskýra fyrir fólki sem er ekki tæknimenntað hvað niðurstaðan þýðir og hvað eigi að gera við hana. Á litlum vinnustað á Íslandi gerir sami starfsmaður þetta allt, á meðan stærri fyrirtæki skipta hlutverkunum á milli gagnafræðings, gagnaverkfræðings og vélnámsverkfræðings.

Launin endurspegla eftirspurnina. Gagnafræðingar og vélnámssérfræðingar eru meðal eftirsóttari tæknistarfa á höfuðborgarsvæðinu, og fjölbreytni vinnustaða — frá fjártækni til ferðaþjónustu — þýðir að færnin nýtist víða.

Hvar á byrjandi að byrja?

Byrjaðu á Python og grunntölfræði. Þetta tvennt er undirstaðan undir öllu öðru, og án þeirra verður vélnám bara töfraorð sem þú skilur ekki. Þegar þú ert kominn með þann grunn geturðu byggt fyrstu spálíkönin og séð hvernig gögn breytast í ákvarðanir.

Það skiptir máli að læra í réttri röð frekar en að hoppa beint í flóknustu líkönin. Ef þú vilt bera saman ólíkar námsleiðir og tímalengd getur þú skoðað yfirlit yfir námskeiðin og verð hjá Code Labs Academy til að finna það sem passar þínum aðstæðum.

Gagnavísindi og gervigreind eru ekki aðskildir heimar — þau eru sama ferðalagið, og eftirspurnin eftir fólki sem kann hvort tveggja fer vaxandi á Íslandi. Ef þú vilt stíga fyrsta skrefið á traustum grunni, kynntu þér námið í gagnavísindum og gervigreind og sjáðu hvort það passi þér.

Lærðu tæknifærni á netinu með Code Labs Academy

Lærðu tæknifærni á netinu með Code Labs Academy

Vertu hluti af stuðningsríku samfélagi, efldu hæfileika þína og taktu næsta skref í tækninámi þínu.

Sæktu um núna

Algengar spurningar

Er gagnavísindamaður tengdur gervigreind?

Já, náið. Gervigreindarlíkön læra af gögnum, og það er gagnavísindamaðurinn sem safnar, hreinsar og undirbýr þessi gögn og metur svo hvort líkanið gefi áreiðanlega niðurstöðu. Vélnám, sem er undirgrein gervigreindar, er orðið stór hluti af daglegu starfi gagnafræðinga.

Eru gagnavísindi enn mikilvæg þegar gervigreind er komin?

Já. Gervigreind getur búið til lausn en getur ekki ákveðið hvaða vandamál er þess virði að leysa eða hvort gögnin séu áreiðanleg. Sá sem kann að spyrja réttu spurninganna og efast um niðurstöður verður verðmætari eftir því sem verkfærin verða öflugri.

Hvað er 30% reglan í gervigreind?

Algengasta merkingin er sú að gervigreind vinni um 70% af grunnvinnunni — uppkast, fyrstu drög og einfaldar greiningar — en síðustu 30% þurfi mannlega dómgreind, yfirferð og leiðréttingu. Reglan er áminning um að sjálfvirknin leysir þig ekki undan ábyrgð á lokaniðurstöðunni.

Er hægt að læra gagnavísindi og gervigreind saman?

Já, og það er langoftast kennt saman því grunnurinn er sá sami: Python, tölfræði og meðhöndlun gagna. Góð námsleið byrjar á gagnagrunninum og bætir vélnámi ofan á þegar þú ert kominn með fast land undir fætur.

Hvað þarf byrjandi að kunna til að byrja í gagnavísindum og gervigreind?

Byrjaðu á Python og grunntölfræði — þetta tvennt er undirstaðan undir öllu öðru. Þegar sá grunnur er kominn geturðu byggt fyrstu spálíkönin með verkfærum eins og pandas og scikit-learn og séð hvernig gögn verða að ákvörðunum.

Starfsþjónusta

Persónulegur starfsstuðningur sem hjálpar þér að hefja feril í tækni. Fáðu yfirferð á ferilskránni, æfingaviðtöl og innsýn í greinina svo þú getir sýnt nýju færnina þína af öryggi.

Skoða